Te direct, te fel, te bot? Tip 2 om diplomatieker te reageren

In het vorige blog spraken we over samenvatten als techniek om een eerste botte, felle of te directe reactie van jouw kant te voorkomen. Samenvatten zorgt overigens ook voor beter wederzijds begrip, maar dat terzijde ;). Deze keer bespreken we een tweede tip om diplomatieker uit de hoek te komen voor die gevallen dat een snedige, keiharde, misschien wel slimme maar niet zo effectieve opmerking op het puntje van je tong ligt.
En ook deze tip is handig in allerlei situaties. Bijvoorbeeld als je kritiek krijgt of als iemand iets zegt in een vergadering waar jij het faliekant niet mee eens bent. Ik heb het over doorvragen.

Wat is doorvragen?
Doorvragen is een vraag stellen over iets dat de ander zojuist gezegd heeft, vanuit een gevoel van interesse naar wat de ander zegt.
Voorbeeld:
‘Ik vind het altijd zo’n gedoe die vergaderingen.’
Een doorvraag is dan:
‘O ja, wat voor gedoe dan?

Een niet zo handige, primaire reactie zou kunnen zijn:
‘Ja, dat komt omdat jij je niet goed voorbereidt’

Een vraag als:
‘Dacht jij soms dat vergaderingen zonder gedoe kunnen verlopen?’
is wel een vraag over iets dat de ander zojuist gezegd heeft. Immers je hebt het over gedoe en vergaderingen, net als de ander. Maar het is geen doorvraag omdat je niet vanuit interesse vraagt naar wat de ander vindt of voelt. Stiekem is het een vraag die meer zegt over wat jij vindt. Namelijk: vergaderen kun je nou eenmaal niet zonder gedoe.
Dus het moet gaan over het onderwerp van de ander én het moet gesteld worden vanuit een interesse naar wat de ander bedoelt. Simpelweg: ‘Wat bedoel je precies?’ is in heel veel gevallen dan ook een goede doorvraag.

Doorvragen heeft veel voordelen:

  • je komt meer te weten
  • je geeft aan dat je meer erover wilt horen/weten en dat je je best doet de ander te begrijpen. Goed voor het wederzijds begrip

en natuurlijk

  • je voorkomt je eigen felle of geïrriteerde reactie.

Laten we eens kijken naar doorvragen in het geval dat je kritiek krijgt (waar jij het niet mee eens bent)
Iemand zegt tegen jou:
‘Ik vind jou altijd zo, ja ik weet niet, het lijkt wel of je ons werk niet belangrijk vindt…’
en je denkt huh? of duh!  Je huh/duh slik je dan in en je vraagt(door).
‘O ja? hoe bedoel je dat?’
de ander: ‘Nou, je bent na de vergadering altijd snel weer weg , je blijft niet ff napraten.’
jij: ‘Dat is zo. Vind je het prettig als ik voortaan wat langer blijf om wat na te praten?
de ander: ‘Ja, dat is wel zo handig.’
jij: ‘Ok dat kan ik wel inplannen hoor.
de ander: ‘Fijn.’
jij: ‘Zeg zou je dan wél de indruk hebben dat ik ons werk belangrijk vind?
de ander: ‘Ja, en dan kunnen wij samen misschien ook nog wat dingen overleggen.’
jij: ‘Ok, over welke dingen zou je nog met mij willen overleggen dan?’
de ander: ‘Over hoe we het project verder moeten aanpakken en hoe we….. etc.etc.’

In dit voorbeeld zie je hoe doorvragen tot extra informatie leidt.
Misschien komt er wel uit dat de ander jouw hulp nodig heeft.
Misschien wil hij wel gewoon weten welke ideeën jij nog meer hebt.
Misschien vindt hij het gewoon fijn om even met z’n tweeën van gedachten te wisselen.
Misschien….. whatever…om daar achter te komen, moeten we dus eerst doorvragen.

Je ziet ook hoe je samen op 1 lijn komt door door te vragen: dat is goed voor de relatie en daarmee ook voor de samenwerking.
Als je doorvraagt geef je de ander de gelegenheid om meer over ‘zijn onderwerp’ te vertellen. je stimuleert met doorvragen de openheid van de ander waardoor de ander vaak ook meer het achterste van zijn tong laat zien. Toegegeven de ander in bovenstaande voorbeeld begon wat onhandig met te zeggen dat jij je werk niet serieus neemt. Maar omdat jij hebt doorgevraagd kom je erachter wat hij werkelijk wilt en kom je dichter tot elkaar.

Last but not least heb je in dit voorbeeld voorkomen dat je in de verdediging schiet:
‘Hoezo neem ik werk niet serieus. Ik neem mijn werk harstikke serieus! bla bla voorbeelden’ of in de aanval gaat:
“Ben ik hier degene die zijn werk niet serieus neemt? Kijk jij weleens naar je eigen werk?’
of dat het opkropt
en op een ander moment zoveel ergernis hebt opgespaard dat je jezelf niet meer kan inhouden en dan te fel of te direct uit de hoek komt.

Voorbeeld doorvragen om zelf te gebruiken:
‘Je zei dat je onze samenwerking anders wilt, waar denk je dan aan?’
‘Hoe bedoel je, een cursus volgen?’
‘Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?’
‘Waarom vind je dat?’
‘Kun je dat uitleggen/ toelichten?’
‘Kun je daar een voorbeeld van geven?’

Als je doorvragen moeilijk vindt, kan het nuttig zijn om eens een moment te nemen om te bedenken welke doorvragen voor welke situaties handig zijn.

O ja, cést le ton qui fait la musique
Probeer je doorvragen op een aardige manier ‘uit de bek te krijgen’. als je doorvraag kattig of cynisch klinkt, mis je je doel en lijkt het meer een kruisverhoor. Als je oefent krijg je vanzelf door wat wel werkt en wat niet. (Dat weet ik uit eigen ervaring :-)).

Wat nou als je niks te vragen hebt?
Tja, dat komt voor. Deelnemers aan mijn trainingen verzuchten wel eens: Ja maar, ik weet dan écht niks meer te vragen hoor. Wat dan helpt is (proberen) écht nieuwsgierig te zijn naar wat de ander bedoelt. En anders kan je altijd zeggen: O ja, daar wil ik nog wel wat meer over weten.

Heb je naar aanleiding van deze tip of naar aanleiding van een ander artikel nog (door)vragen. Laat het weten via mail, of geef direct hieronder een reactie! Dat vind ik hartstikke leuk.