Iedereen mag fouten maken… behalve ik

In een training met young professionals spraken we over jezelf verbeteren op het werk. Iedereen vond dat leren en jezelf ontwikkelen op het werk (en ook daarbuiten) belangrijk is. Iedereen vond ook dat leren niet gaat zonder vallen en opstaan. Fouten maken mag, zolang je er maar iets van leert, was de heersende opinie. Bovendien kun je niet van een young professional die net bezig is, verwachten dat hij alles in een keer begrijpt en goed doet. Maar toch……. Ondanks deze koeien van waarheden is er soms dat stemmetje. ‘Tuurlijk mogen mensen fouten maken, maar ik niet.‘

Deze gedachte: Iedereen mag fouten maken, behalve ik, is natuurlijk zo inconsequent en onlogisch als wat. Want waarom val jij ineens niet meer onder ‘iedereen’? Ondanks dat je weet dat het niet klopt, is de gedachte toch hardnekkig. De gedachte houdt je tegen om lekker te werken, om initiatieven te nemen, om zelfstandig te zijn, om te leren. Allemaal zaken die je (als young professional) wél wilt. Kortom de gedachte is ineffectief, houdt je tegen. We zijn deze en andere ineffectieve gedachten te lijf gegaan met RET.

Wat is RET?
RET staat voor Rationele Effectiviteit Training en is een prima manier om zelf (of samen met een vriend(in) of coach), ineffectieve gedachten te lijf te gaan. Volgens RET zijn het niet de gebeurtenissen die je op een bepaalde manier laten reageren, maar je gedachten over de gebeurtenissen. Daarom is het zaak om je ineffectieve gedachten te vervangen door effectieve, handige gedachten.

Hoe herken je ineffectieve gedachten?
Om RET te kunnen toepassen moet je om te beginnen je ineffectieve gedachten herkennen.
Dat valt niet altijd mee. Je hebt niet altijd in de gaten dat een ineffectieve gedachte een rol speelt. Gelukkig hebben ineffectieve gedachten kenmerken:

…en dat is heel erg
Ten eerste brengen ze ‘sterke evaluaties’ met zich mee. Dat betekent in de praktijk dat het heel erg is. Bijvoorbeeld:
‘Straks maak ik een fout en dan loopt alles in de soep en dat is heel erg…’
of
‘Stel dat ik een fout maak, dan denkt mijn baas dat ik dom ben en dat zou vreselijk zijn.’

zoo overdreven
Een tweede kenmerk van ineffectieve gedachten is dat ze overdreven zijn. Als je een fout maakt, loopt helemaal niet alles in de soep. En op basis van een fout zal je baas ook niet denken dat jij dom bent. Het is enorm overdreven. Ik denk wel eens dat ineffectieve gedachten moeilijk te herkennen zijn, juist omdat ze zo overdreven zijn.
Jij weet ook wel dat fouten maken mag, maar toch…. Het is ook niet dat je bewust denkt: ‘Ik mag geen fouten maken.’ Natuurlijk mag je fouten maken…. Het is meer een onbewuste overtuiging. Een stemmetje…

ze helpen niet!
Het derde kenmerk van een ineffectieve gedachte is dat de gedachte je niet helpt om (beter) te functioneren. Sterker nog de gedachte blokkeert. Het maakt dat je (overweegt om) de klus niet aan te nemen, want dan kan je ook geen fouten maken.

Als je weet welke ineffectieve gedachte een rol speelt. Kun je RET gaan toepassen.

ABC-schema
RET werkt met een ABC-schema. A is de gebeurtenis, B staat voor je ineffectieve gedachte(n) en C zijn de gevoelens die je hebt en het gedrag dat je vertoont in een bepaalde situatie.

ABC-schema RET2

Praktijkvoorbeeld: Stel je leidinggevende vraagt je een presentatie te houden voor een groep klanten. Zo’n presentatie maakt je nerveus. Je hebt er niet veel ervaring mee. Dus… je gaat uitstellen. je gaat eerst nog maar eens koffie halen en andere ook heel belangrijke dingen zitten doen in plaats van met de presentatie aan de slag te gaan.
Nu lijkt of de presentatie (A) de oorzaak is van je zenuwen en het bijbehorende uitstelgedrag. Je zegt ook: Ik word nerveus van presentaties geven. Maar niet de gebeurtenis (A), is de oorzaak van hoe je je voelt en wat je doet (C), maar wat je denkt over die gebeurtenis (B). Niet de presentatie (A) is de oorzaak van je nerveuze gevoelens en het uitstelgedrag (C), maar de ineffectieve gedachten die je over het geven van een presentatie hebt (B).

Zoals gezegd is het de RET-kunst om de ineffectieve gedachte (B) te vervangen door een productieve gedachte.
Daarvoor is het handig om na te gaan welk gevoel je zou willen hebben en wat je zou willen doen in plaats van het gevoel dat je nu hebt en het gedrag dat je nu vertoont. (C)

In plaats van zenuwachtigheid en uitstelgedrag wil je rustig en geconcentreerd kunnen werken en beginnen aan de voorbereiding van de presentatie. Dat noemen we Cgewenst. (blauw in het schema)

Het volgende wat je doet is nog eens kritisch naar je ineffectieve gedachten kijken.
Daarvoor kun je jezelf allerlei vragen stellen. Ik noem er 3.
1. Is mijn ineffectieve gedachte waar, wie zegt dat, is 100% foutloos haalbaar?
2. Wat vind ik ervan als anderen fouten maken tijdens een presentatie?
3. Wat bereik ik ermee om zo te denken?

Als je deze vragen uitgebreid voor jezelf hebt beantwoord, (ik raad je aan om de antwoorden op te schrijven) probeer dan de antwoorden te gebruiken om een antwoord te geven op de volgende vraag: Welke gedachte helpt mij om Cgewenst te bereiken?
Misschien wel:
…als ik niet meer uit mijn woorden kom, dan kijk ik even op mijn briefje
…als ik me goed voorbereid maak ik minder fouten
…als ik een fout maak, dan ben ik menselijk
…als ik een fout maak, dan kan ik daarvan leren
…als ik een fout maak betekent dat niet dat ik mijn werk niet goed doe
…als ik een fout maak toon ik lef
…als een ander een fout maakt, denk ik ook niet dat hij dom is

Uit alle helpende gedachten pak je die gedachte die je het meeste energie geeft en die plaats je in het schema. Dan ziet het er als volgt uit:

Dit is al een heleboel werk. En deze vorm van zelfonderzoek geeft je nieuwe inzichten. Om het niet bij een inzicht te laten, maar er ook werkelijk profijt van te hebben in de praktijk is het raadzaam jezelf regelmatig aan je krachtigste helpende gedachte te herinneren.

Je kan elke ochtend het ABC schema nog even bekijken. Je kan een briefje met de helpende gedachte – al dan niet gecodeerd ;) – op je computer plakken. En heel effectief is het om voor jezelf de situatie, de helpende gedachte en het gewenste gevoel en gedrag te visualiseren. Zo vaak mogelijk. Want ook voor RET geldt oefenen oefenen oefenen. Soms val je misschien terug in je oude ineffectieve gedachten. Dat geeft niet want fouten maken mag, ook jij. Je pakt het gewoon weer op door jezelf te herinneren aan je handige gedachte!

 

Reacties

Geplaatst op 10 januari door D. Meijer

Hallo Danielle,
Na het lezen van je blog over RET heb ik er meteen een verkorte versie van in mijn agenda geplakt. Je maakt de materie duidelijk, inzichtelijk én direct toepasbaar.
Bedankt!
Groeten,
Desiree Meijer

Geplaatst op 10 januari 2013 door Danielle:
Wat een goed idee. Altijd het ABCtje bij de hand!