Onzeker taalgebruik; Je niet bewust zijn van je (vrouwelijke) woordkeuze

Als je graag iets wilt bereiken of als je overtuigend over wilt komen – met name op je werk waar de mannelijke manier van praten (nog altijd) de norm is- let dan eens op je woordkeuze. De woorden die je gebruikt om je mening te presenteren hebben effect op hoe je boodschap overkomt.

Twijfelwoorden

Stel je bent ervan overtuigd dat je opdrachtgever zich moet gaan bedienen van social media. Na een gloedvolle presentatie sluit je af met: “dus misschien is het een goed idee om social media in te zetten als instrument om….” Vergelijk bovenstaande afsluiting eens met: “En daarom is het een goed idee om social media in te zetten als instrument om….
De laatste zin is krachtiger en overtuigender. Met het gebruik van ‘twijfelwoorden’ als misschien, eventueel, eigenlijk, etc. ontkracht je je verhaal.
Het meest (onbewust) gebruikte twijfelwoord is “toch?”
Wel eens gezegd? Of gehoord? Na een prachtig onderbouwd verhaal over waarom social media als instrument moet worden ingezet, besluit je met: “dit is precies wat we nodig hebben, toch?” Zo jammer. Het woord ‘toch?’ doet in een klap je hele betoog teniet.
De toevoeging ‘toch?’ vraagt namelijk maar om een ding: bevestiging, ‘Ja.’
Maar wat gebeurt er als de ander nee zegt? Ben je het dan ineens niet meer met jezelf eens? Als je overtuigd bent van het idee, maak jezelf dan niet met het woord ‘toch?’ afhankelijk van de mening van de ander. Als je de mening van de ander echt wil horen, vraag dan gewoon: “Wat is jouw mening hierover?”

Verkleinwoorden

Ik geef hier en daar een beetje advies. <-> Ik geef advies waar nodig
Ik schrijf stukjes in het personeelsblaadje. <-> Ik schrijf stukken in het personeelsblad
Dat is een stukje service van ons. <-> Dat is de optimale service die wij bieden

Als je je werk taaltechnisch kleiner maakt, hoe belangrijk is het dan? Ook verkleinwoorden maken dat je niet overtuigend overkomt.

Dubbele boodschappen met ontkenning

Om een moeilijke boodschap te verzachten gebruiken mensen vaak onbewust een ‘voorzin’ die inhoudelijk tegengesteld is aan de eigenlijke boodschap. Voorbeelden hiervan zijn:
Niet schrikken hoor, maar ….
Ik wil je niet tegenspreken, maar…..
Je moet niet denken dat…..
Je moet het niet persoonlijk opvatten, maar….

Maar hoe effectief is dit eigenlijk? De bedoeling van de spreker is dat het eerste deel van de zin niet gaat gebeuren, maar door het te benoemen kan hij er juist prat op gaan dat het wel zal gebeuren. De luisteraar kan namelijk niet iets niet denken. Vergelijk het maar met denk niet aan een roze olifant. Dus met deze vorm bereik je het tegenovergestelde van wat je bedoeling is.

Mannelijk en vrouwelijk taalgebruik

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen meer gebruikmaken van hierboven genoemd ‘onzeker taalgebruik’ dan mannen. Als voornaamste reden wordt meestal genoemd dat het gespreksdoel van mannen en vrouwen verschilt. Waar vrouwen het gesprek graag op een prettige manier gaande houden, zien mannen een gesprek meer als een gebeuren waarin het belangrijk is om hun mening naar voren te brengen.
Dit verklaart ook waarom mensen (vrouwen vaker) gebruik maken van verklein- en twijfelwoorden. Ze richten zich meer op de relatie. Ze willen zich niet onbescheiden opstellen. Ze gebruiken woorden om de gelijkheid tussen hen en hun gesprekspartner te benadrukken. Ze zijn meer gericht op harmonie en mannen meer op feitelijke informatie. (Dit verklaart meteen waarom mannen kortere boodschappen versturen per sms ;)).

Krachtige en heldere taal

Ondertussen is het wél zo dat vrouwelijk taalgebruik (vergezeld gaand van een zachtere stem en een vragende intonatie) wordt geassocieerd met eigenschappen als onzekerheid, gebrek aan autoriteit en gebrek aan daadkracht. Daarom adviseren deskundigen om op de werkvloer krachtige en heldere taal te gebruiken. Maar wat is dan krachtige en heldere taal? Is dat mannelijke taal? Laten we het erop houden dat het slim is om in elk geval alert te zijn op je taalgebruik. Als je bewust bent van je eigen woordkeus kan je wellicht altijd nog zien of je je woorden eventueel een beetje gaat aanpassen op de stijl van je gesprekspartner, toch? ;)

Een interessant boek over de effecten van woordkeuze en de verschillen in spreekstijl tussen mannen en vrouwen is: “Je begrijpt me gewoon niet” van de Amerikaanse sociolinguïst Deborah Tannen.